ẤN ĐỘ : ĐẤT NƯỚC - CON NGƯỜI

Ấn độ là nước đông dân thứ 2 thế giới .
Diện tích gấp 6 -7 lần Việt Nam .Thu nhập quốc dân cũng cao .
Có nhiều công trình kiến trúc ,lịch sử được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa nhân loại .
Xứng đáng cho một chuyến đi .
Điểm đặt chân là Mumbai .Vé máy bay tới đây rẻ hơn tới thủ đô New Delhi .
Cảm giác ban đầu giống như đến một thị xã nào đó của Việt nam vài chục năm trước : Nhà cửa ,xe cộ ,đường phố ,cái gì cũng cũ kĩ ,ọp ẹp .
Xe bus nội đô ,cái nào cũng cũ như những chiếc xe của công ty xe khách Thống nhất chạy tuyến Kim mã - Sơn tây hơn ba chục năm trước ,trên xe đầy rác ,nhưng không thấy phụ xe quét dọn ,có lẽ họ đợi cuối ngày làm việc mới tổng vệ sinh .Có điều là vé khá rẻ : chỉ từ 3 500đ (10 rupi ) .
Tàu hỏa cũng vậy ,mỗi đoàn tàu đường dài thường hơn 20 toa ,cũng cũ như tàu Thống nhất của Việt nam vậy .Cảnh tượng đu bám là ở những đoàn tàu địa phương thôi ,chứ tàu đường dài không có .Để đáp ứng nhu cầu đi lại hàng ngày của hơn 1 tỉ dân ,được như vậy là tốt lắm rồi .Tàu bình dân ,giá vé bình dân ,quãng đường tương đương hà nội _Bắc ninh vé chỉ tầm 3500đ .
Những ngôi nhà ở nội đô ,30 ,40 năm trước thế nào ,nay vẫn thế ,nếu có xây mới thì xây ở xa trung tâm ,tránh nạn kẹt xe .
Ít thấy những khu đô thị đẹp như của trùm Vượng Vingroup .Mumbai như vậy mà Kolkata cũng rứa .
Cảnh quan như vậy có lẽ phù hợp với con người ,cũng máu đỏ da vàng như ta ,có điều đen hơn thôi .
Văn hóa ,Dân trí của một xã hội hơn 1 tỉ người không thể so sánh với Văn hóa Mĩ ,Tây Âu được : Khó có thể xây nhà vệ sinh công cộng để đáp ứng nhu cầu cho từng ấy dân ,nên chuyện đứng đái giữa phố hay ngồi ị tự nhiên ven đường tàu là chuyện thường .Người Ấn dùng tay thay cho đũa ,họ cũng không dùng giấy vệ sinh mà dùng nước để làm sạch khâu cuối cùng quá trình tiêu hóa ,như vậy cũng tốt ,vì đỡ được bao nhiêu nguyên liệu tre gỗ mà có lẽ rừng Ấn độ không nhiều .
Khác biệt về Văn hóa không lớn ,nên ta có cảm giác như ở nhà vậy .
Không biết đường thì hỏi ,cần chụp ảnh cứ nhờ ,người Ấn sẵn sàng giúp đỡ vô tư ,nhiệt tình .
Họ có tốt không ?
Tôi đã bị một phụ nữ bán vé qua phà ở Kolkata quỵt 40 rupi khi mua vé , đòi lại vẫn cố tình trả thiếu 10 rupi .
Một nhân viên quầy thu đổi ngoại tệ không biết vô tình hay cố ý đưa thiếu 500 Rs khi tôi đổi tiền ,may là mình có đếm lại và hỏi tỉ giá một nhân viên khác .
Một người bán hàng tơ lụa ở Varanasi cũng định lấy gấp đôi số tiền món quà tôi mua của họ .
Nhưng tôi cũng được một người cho đi nhờ Taxi ,và chỉ đường tận nơi ,rồi mới yên tâm rời đi .Đoạn đường ngắn ,tiền taxi cũng chẳng đáng là bao nhưng việc giúp đỡ tận tình du khách là việc thường thấy ở bất cứ người Ấn nào .
Nếu không ,làm sao tôi có thể hài lòng với chuyến đi dài ngày đến một đất nước xa lạ mà Ấn ngữ một chữ bẻ đôi cũng không biết ,tiếng Anh thì nói bằng tay nhiều hơn .
Người Ấn có yêu hòa bình ,yêu cuộc sống ?
Cứ nhìn đàn chim kia rồi đánh giá .

BUÔN VUA , BUÔN THẦN ...

Phi thương bất phú .
Nhưng mà buôn cái gì  nhanh giàu ?

Có ông nghị nào đó nói rằng buôn trà chanh vỉa hè siêu lợi nhuận . Điều đó khó tin .
Làm BOT cầu đường cũng là một dạng buôn ,nhưng nay hết thời .
Buôn bất động sản thì hiển nhiên rồi ,không tin cứ hỏi Vượng ,Quyết ,Lam ...là biết ,nhưng chen chân vào bây giờ cũng khó .
Buôn vua là lãi nhất ,cách đây cả nghìn năm ,tổ sư của nghề này là Lã Bất Vi  nói rồi .Ở Việt nam  nhiều người cũng đã thành công ,nếu bạn chưa biết ,cứ hỏi Bùi Thanh Hiếu buôn gió ,hoặc hỏi vài nhà báo có tên tuổi ,họ sẽ nói cho bạn biết .
Còn một thứ buôn khác đang phất lên nhanh chóng ,chắc bạn biết là buôn gì rồi .
Đơn giản nhất là vài thứ hàng mã ,tiền âm phủ (tiền giả ),nhưng lãi thật ,vài năm là có thể xây nhà lầu ,mua xe hơi .

Xã hội xuống cấp về mọi mặt ,người mất niềm tin  vào hiện tại ,tương lai  nên để cho bọn mắt mù dẫn lối ,đưa đường .
Buôn thần ,bán thánh lên ngôi !
Đầu tư vào bất động sản ,du lịch nghỉ dưỡng mỗi năm chỉ thu lời một vài tháng hè ,lâu thu hồi vốn ,canh tranh gay gắt  ,có anh bạn nói rằng lãi cũng chỉ như gửi tiền tiền vào nhà băng ,có điều biến tiền thành bất động sản cho chắc ăn thôi .
Lại còn phải nộp đủ thứ thuế .

Nhưng đầu tư xây chùa lớn ,đúc tượng to ,gắn mác du lịch tâm linh vào ,quảng cáo ầm ĩ ,mở hội tưng bừng  ,chưa làm xong đã có thể ngồi rung đùi đếm tiền mà lại không phải lo đóng thuế  hay thanh tra ,kiểm toán ...
Vừa thu bộn tiền ,vừa được tiếng thơm muôn thuở .
 Chùa Tam Chúc vừa xây xong ,đang hoàn thiện ,là chùa tư nhân xây trên khu đất trước đây là trại giam Nam Hà .
Có lẽ từ khi có ý tưởng kinh doanh đến khi chùa lớn hoàn thành ,thời gian còn ngắn hơn một chủ doanh nghiệp Hải phòng  chạy đi chạy lại hoàn thiện hồ sơ đăng kí xây dựng nhà máy (anh này than phiền và lãnh đạo thành phố cũng công nhận như vậy ) .
Nhà buôn quê Ninh bình này còn là chủ đầu tư dự án du lịch tâm linh hồ núi Cốc -Thái nguyên ,nơi có người đồng hương làm lãnh đạo .
Du lịch tâm linh ,lợi thì có lợi ,được thì có được ,điều đó dễ nhận thấy .
Nhưng cả một dân tộc bị cuốn hút vào vòng xoáy tâm linh ,theo ma quỷ dẫn lối đưa đường ,đến bao giờ mới tới bến bờ CNXH thiên đường ,hay lại cùng nhau rơi xuống địa ngục ?

QUÀ TẾT

    

 

Quà tết là thứ mình đem đi biếu người khác dịp tết đến xuân về .
Cũng là thứ mình được nhận vào dịp tết .
Quà tết là văn hóa ,là nét đẹp truyền thống không riêng của người Việt .
Tôi nói vậy là vì đọc sách báo nói về việc tặng quà - phong tục các nơi trên thế giới .
Cũng có vài năm sống ở nước ngoài nên cũng đi tặng quà hoặc nhận được quà tặng dịp lễ hội .
Chẳng hạn ở bên Nga trước ngày 8 - 3 (Quốc tế phụ nữ ) có ngày 23 -2 vốn là ngày Quân đội và Hải quân Liên xô ,nhưng mọi người gọi nôm na là ngày đàn ông ,chị em phụ nữ tặng cái gì đó cho đối tác khác giới để nhắc khéo đấng mày râu .
Nhận được lọ dầu gội Head and Shoulders giá 100 rúp hôm nay thì vài ngày sau phải tặng lại lọ nước hoa Chanel số 5 giá 100usd .
Cắn răng ,bấm bụng đi mua ,nhưng vẫn là tình cảm thực .
Khoảng hai ba chục năm về trước ,vào dịp tết cổ truyền ,Bố tôi vẫn sai mang hộp mứt đi biếu bà Cát nguyên (mẹ nuôi của Bố tôi ở xã Nguyễn Úy cùng huyện ) hay đem quyển lịch vào trong bà ngoại (lịch treo tường lúc ấy Phòng văn hóa Thông tin độc quyền phân phối ) .
Đôi khi còn được bà cô ,ông chú giữ lại ăn cơm ,bữa ăn có khi giá trị hơn món quà đem biếu .
Thời xưa là vậy !
Quà biếu thời nay khác nhiều .
Tôi có chai rượu mua ở cửa hàng miễn thuế ,mới dám đem biếu đại ca (thời bộ đội ).
Đứa cháu tôi tạt qua quầy rượu trên đường đi làm về ,mua đại một chai Chivas đem biếu sếp ,thật giả không biết ,nhưng không thể không biếu .Rượu này chưa chắc sếp đã uống ,vợ lo hết .
Quan hệ thân - sơ bây giờ còn phụ thuộc vào thời gian được ở nhà quan lớn mấy phút .
Đừng hòng được mời cơm như tôi khi xưa .
Thế nên khuyên các bạn trẻ đi biếu tết lãnh đạo đừng để lẫn phong bì tiền đô vào gói quà tặng .Như thế là biếu bà đồng nát đấy .
Quà tặng phải rõ ràng như thế này này ,sếp mới biết mà cất nhắc .
Thời đại đã rực rỡ chưa ,các bạn ?

BÓNG ĐÁ

Tôi là người Việt nam .
Tôi là người làng Gốm .
Là người Việt mà không xem đội tuyển bóng đá Việt nam thi đấu ,chắc là không yêu nước ?
Là người làng Gốm mà không xem bóng đá ?Đéo phải người làng Gốm !
 Vì người Việt nam đam mê túc cầu hơn bất kì môn thể thao nào .Và đam mê hơn bất cứ dân tộc nào ở châu Á .
Vì người làng Gốm có tình yêu bóng đá và ham chơi môn này đã hơn nửa thế kỉ nay .
Hơn 40 năm trước ,tôi đã từng dựa cột chăm chú lắng nghe tường thuật qua loa phóng thanh những trận đấu giữa các đội Thể công ,Tổng cục đường sắt ,Công an Hà nội ,Dệt Nam định ...khi bắt đầu có Giải vô địch quốc gia .Quên ăn luôn .
Đã từng mơ ước được mặc bộ quần áo số ,đứng dẫm chân lên quả bóng để chụp ảnh .Mơ ước được vài phút vào sân trong màu áo đội Thụy lôi .(Nhưng thể lực và kĩ thuật kém nên chưa bao giờ có mặt trong đội hình ,mỗi khi ở bộ đội được về nhà vài ngày và theo đội bóng đi đá giao hữu ).
Nhưng vài năm gần đây ,đam mê tàn lụi .
Ngay cả giải Ngoại hạng Anh và Champions League cũng không còn hứng thú như xưa nữa .
Không hẳn là vì không đủ tiền để mua gói K+ ,dù trong nhận thức là tẩy chay nó ,

Thế thì tại sao không xem đội tuyển quốc gia ?
Chắc là cách nhìn tiêu cực ,bi quan về các quan chức Liên đoàn .

Tôi thông cảm với việc cầu thủ bán độ .Tiền là mục tiêu hàng đầu ,sau mới đến màu cờ ,sắc áo .Họ đổ mồ hôi ,sôi nước mắt ,mong được cống hiến rồi để các quan chức bên trên chia nhau tiền thưởng .

Rồi phải hối lộ để được vào tuyển ,để được ra sân ...
Vài năm cống hiến ,may thì lo được chỗ ở ,không thì cũng thất nghiệp như ai .
Đến nay ,cầu thủ thi đấu hết mình ,vị thế bóng đá Việt được nâng lên tầm cao mới .
Nhưng bên trên ,các quan vẫn đấu đá nhau ,tranh giành miếng bánh ,tranh cả công lao ,có khi xà xẻo cả tiền thưởng ...
Lợi dụng bóng đá để mưu cầu lợi ích cá nhân ...

Thấy thương ,thấy tội các bạn trẻ .

Thôi ,có thua Iran cũng được ,vì đối thủ đã từng ghóp mặt ở giải đấu lớn nhất hành tinh  .
Mình nên biết mình là ai trong làng bóng đá thế giới .
Chứ đừng theo đuôi vị quan chức nào nói rằng vận nước đang lên khi tuyển Việt nam đá ở Trung quốc mùa đông năm ngoái .
Trận tới chắc thắng !

PHƯỢT VÀ LỊCH SỬ

Không  chỉ đơn giản là đến những miền đất mới lạ ,những nơi phong cảnh đẹp ,núi non hùng vĩ ,biển xanh cát trắng ...Phượt còn là cơ hội tìm hiểu Lịch sử (Địa lý  là lẽ đương nhiên rồi ) .
Chuyến đi vừa rồi qua Sơn la ,Hòa bình ,Thanh hóa nên có ghé thăm thành nhà Hồ ở huyện Vĩnh lộc .
Ngay từ đường Hồ Chí MInh qua thị trấn Cẩm thủy ,cách Vĩnh lộc gần 30 km đã có tấm pano khổ lớn quảng cáo di tích lịch sử được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa Thế giới .

Theo quốc lộ 217 đi tới nơi ,rồi đi qua mà vẫn không thấy biển chỉ dẫn nào ,may mà anh bạn ngồi sau đã đến vài lần nên bảo dừng xe hỏi thăm đường ,cũng chưa đi quá xa  nhưng đã có cảm giác bực mình .

Tuy là chủ nhật nhưng khách thăm cũng ít ,nhân viên bán vé vẫn mơ màng bên cánh võng .Mua vé xong mới đặt câu hỏi về biển chỉ dẫn ,nhân viên khu di tích nói rằng đó là việc của bên Giao thông ,chứ bên Văn hóa chỉ quản lý di tích thôi ...
  Đi xe máy vào luôn trong thành từ cổng phụ .
Cổng thành ghép bằng đá còn khá nguyên vẹn ,nhưng tường thành nhiều đoạn  đắp đất ,không cao lắm .Thành hình vuông ,mỗi  cạnh chừng 800m ,có  đường đi từ cổng chính phía nam tới cổng phụ phía bắc ,từ  đông sang tây cũng có đường như vậy  nên chia nội thành làm 4 ô vuông ,không có dấu tích gì ngoài đôi rồng đá không đầu đặt hai bên đường ,trục nam- bắc .
Dân vào làm ruộng ,chăn  trâu ,không biết đất của họ hay ban quản lý di tích cho thuê để tăng thêm thu nhập ?
Phía cổng chính có nhà trưng bày hiện  vật ,bãi gửi xe ,quán cà phê  nhưng bãi không có xe ,quán không có khách .Tìm người nhờ chụp cho  hai anh em tấm hình  cũng khó ...

Nghĩ thầm vắng khách thế này thì lấy đâu ra tiền thảm nhựa gần 3000m đường trục bên trong  ,chứ để đường sỏi nhấp nhô ,chắc du khách vừa đi vừa chửi thầm .
Hay là được cấp ít kinh phí tu bổ ,lãnh đạo lại đem dùng nâng đỡ em thư kí chân dài nào đó ? nghi lắm  !
Đến như đôi rồng đá không đầu ,di vật duy nhất còn lại trong thành ,người ta còn đặt ra đủ loại giả thiết .
Biết đâu  ông tướng mà Hồ Quý Ly giao toàn quyền xây thành cũng bớt xén một ít ,rồi quan nhỏ bên dưới cũng bớt một ít ,đến khi làm đầu rồng thì hết tiền ,mà giặc Minh sắp tràn đến nơi .
Hồ Quý Ly  chỉ ở ngôi vua 1 năm .Triều Hồ cũng chỉ tồn tại 7 năm .Sau đó là Bắc thuộc và triều Lê kéo dài gần 400 năm .

Ít ai  biết đến Hồ Quý Ly và triều Hồ nếu so với triều Lê sau đó .
Nhưng dù sao cũng còn có chút giá trị vật chất để lại cho mọi người đến xem ,bình luận .

Gọi là có chút thu hoạch cho chuyến phượt khá vất vả vừa qua .

BẦU TRỜI SỤP ĐỔ

Cuối tháng 10 - 2018 có 2 sự kiện thu hút công luận :Tổng bí thư thâu tóm luôn quyền lực (chủ tịch nước ) ,điều mà vài tháng trước ,trong dịp tiếp xúc cử tri Hà nội ,ông cảnh báo việc ai có thể kiểm soát quyền lực nếu cán bộ nắm quá nhiều quyền sinh sát  trong tay .
  Việc nữa là một vài nhân vật nổi tiếng rời khỏi Đảng Cộng sản Việt nam ,như nhà văn Nguyên Ngọc ,nhà ngoại giao Nguyễn Trung ,nhà khoa học Chu Hảo .Một vài bạn trẻ khác không nói làm gì .

Xung quanh việc thứ 2 ,có nhiều ý kiến khen - chê ,ca tụng - chửi rủa ...

Việc quyết định của  nhiều người từ giã lý tưởng mình theo đuổi hơn nửa đời người  đúng hay sai ,tùy theo nhận  thức của mỗi người ,nên mình cũng không đưa ra đánh giá khen chê ,chỉ  nhận thấy đó là những quyết định khó khăn ,rất khó khăn .Như bác Nguyên Ngọc  chắc cũng không muốn ồn ào   ,nhưng buộc phải công khai vì tác động không hay lắm từ phía tổ chức .
 Tôi cũng đã từng là đảng viên Cộng  sản .
Thế hệ chúng tôi là như vậy .
17 tuổi đi bộ đội ,không phải vì lý tưởng cao siêu ,đơn giản chỉ là nhận thức của người đoàn viên ,thanh niên :thực hiện nghĩa vụ công dân :Lao động -Học tập - Bảo vệ Tổ quốc .
Vào Đảng cũng là gánh vác trách nhiệm ,và một điều nữa được tuyên truyền là đấu tranh phê bình .
Không có Internet ,chỉ có báo Nhân dân ,Quân đội nhân dân ,hàng ngày bí thư chi bộ  đánh dấu bài trên báo để đọc cho mọi người nghe buổi tối ,nên hơn ai hết thấm nhuần lý tưởng Cộng sản .
Khi sang Liên xô (nước Nga ngày nay ) lao động ,thần tượng của tôi lúc ấy là Gorbachop Tổng bí thư Đảng Cộng sản Liên xô ,người gắn liền với Perestroika và Glasnot mà báo chí Việt nam hết lời ca ngợi .
Nhưng có sang đó mới thấy đất nước đang khai phá con đường lên chủ nghĩa Cộng sản không như những gì báo Nhân dân đưa tin hàng ngày  (Các bạn trẻ bây giờ không được nghe khái niệm Xã hội chủ nghĩa phát triển -chỉ các nước Tiệp ,Đức ,Ba lan ,Hung ...và Liên xô lúc ấy đang khai phá con đường lên Chủ nghĩa Cộng sản )
  Rồi Liên xô tan rã .

Tôi là một đảng viên cộng sản ,nên thấy như đất sụt dưới chân .Hận Gorbachop ,hận Enxin.
Phải mất gần hai chục năm mới nhận ra một điều :Mô hình phát triển kinh tế theo kiểu Liên xô cùng các nước Đông âu thử nghiệm hòa toàn thất bại ,họ chọn đường khác và bây giờ  thấy hay hơn .Không tin ,bạn cứ hỏi người thân quen ,có lẽ bất cứ ai cũng có ,đang lao động và sinh sống ở các nước đó .
 Những người như bác Trung ,bác Ngọc ,bác Hảo ,bác Trần Độ ,Trần Bách ,Hoàng Minh Chính  sớm nhận ra điều đó nên đã đưa ra những ghóp ý ,mong Đảng điều chỉnh để đưa đát nước phát triển theo dòng chảy chung của nhân loại .
Và họ  bị kết tội .

Ra khỏi Đảng là đúng thôi .

Các ông là những người lo trước cái lo của thiên hạ ,vui sau cái vui của thiên hạ .

Đứng chung hàng ngũ với những kẻ thích dát vàng hố xí thằng cháu rể bên vợ ,lúc chết thích đám ma to ,chung sao được.
Tôi thấy bác Tống văn Công nói đúng :Đến già mới chợt tỉnh.

Nhưng chưa phải là muộn .

NHÀ HÁT GIAO HƯỞNG VÀ CHÍNH QUYỀN
Tuần này dư luận phản ứng mạnh việc Hội đồng nhân dân tp Hồ Chí Minh thông qua nghị quyết về xây dựng nhà hát giao hưởng ở Thủ thiêm giá 1500 tỷ .Năm nay mình 61 tuổi ,tự nhủ cố gắng sống đến ngày nhà hát đón khách để vào dự ,có chết cũng cam lòng .
Là bởi vì mình đã nghe nhạc  giao hưởng hồi còn nhỏ .
Có lẽ là những năm học cấp 3 ,không có nhiều thứ giải trí ngoài giờ học như bây giờ ,tất cả chỉ trông cậy vào chiếc Radio phát chương trình của Đài tiến nói Việt nam .
Phần lớn thính giả thích chuyên mục Câu chuyện cảnh giác và Sân khấu truyền thanh vào tối thư 7 hàng tuần .Riêng mình còn thích Khắp nơi ca hát  phát vào buổi sáng và Câu chuyện Âm  nhạc  phát chiều chủ nhật  .Chương trình này giới thiệu các tác phẩm  âm nhạc cổ điển nước ngoài .Những khi Bố đi công tác vắng nhà phải đi nghe nhờ nhà hàng xóm .
Vào bộ đội  không được nghe nữa vì loa công cộng của đơn vị không phát .

Nhưng vẫn nhớ 30 năm trước được xem một chương trình nhạc cổ điển phát trên tivi ,xem ở trạm 99 QKTĐ đường Nam bộ .Nhớ là vì thời đó mới có tivi màu ,cả đơn vị xem chung ,thường đến 10 h  khuya là tắt .Hôm ấy thấy mình xem -nghe có vẻ chăm chú ,nên nhân viên  Tuyên huấn hơi ngại không nỡ tắt  dù mọi người đã ra về hết .Sau này bạn ấy có hỏi mình với vẻ ngạc nhiên : Anh thích nghe hòa nhạc à ?
Thực ra là mình tuổi trẻ ,ham hiểu biết nên nghe nhạc thính phòng ,cố nghe xem có hiểu được những tư tưởng triết học cao siêu trong đó  mà nào có hiểu gì đâu .Có lẽ mình thuộc thành phần trâu ,vịt chứ không phải tầng lớp tinh hoa ,nên nghe mãi vẫn thế thôi .Chỉ mê cây đũa của ông chỉ huy đưa lên ,hạ xuống ,nhạc công răm rắp tuân theo ,âm điệu lúc trầm ,lúc bổng ,lọt tai nghe suốt năm cung .Dễ nghe lắm  các bạn ,chứ không như phát biểu của các quan chức bây giờ .

Nhạc Giao hưởng không phải dành cho giới tinh hoa .
Ai trong chúng ta chả từng nghe Dạ khúc của Subert hoặc Sonat Ánh trăng của Bethoven v...v...
Cứ gì phải vào Nhà hát .
Cho nên tôi nghĩ nếu chính quyền Hà nội muốn xây một nhà hát mới để biến Nhà hát lớn thành nơi cho thuê đám cưới ,mặt tiền thành quán chè chanh cũng chẳng ai phản đối .Người dân đã quen với viecj vẽ dự án để kiếm chác rồi .
 Thủ thiêm là nơi tiếng oan dậy đất mà Chính quyền vẫn làm ngơ ,xây triển lãm bỏ dở ,nay lại xây nhà hát (chắc chắn sẽ đội vốn thêm vài trăm tỷ ) thì liệu Chính quyền ấy có phải của dân ,vì dân ?